تهیه و ترتیب: قاصد افغان
نام ایشان نعمان بن ثابت بن زوطی میباشد. ثابت، پدر امام ابوحنیفه رحمه الله در کوفه اقامت گزید و به کار تجارت پرداخت که در این کار مهارت زیادی داشت. امام ابوحنیفه (رح) در سال ۸۰ هجری در شهر کوفه چشم به جهان گشود و در سال ۱۵۰ هجری نیز وفات کردند، از دوران کودکی بههمراه پدرش به حجرهی وی رفته و نزد او میماند و اصول و پایه های تعامل و رفتار با فروشندگان، خریداران و مشتریان را میآموخت. تا آنکه خود نیز پیشهی پدر را ادامه داده و زندگی مرفه و آسودهی اختیار نمود. شغل وی بزازی یا همان تجارت پارچه و لباس بود و در حجره شریکی داشت که در کار تجارت به وی کمک می کرد. امام ابو حنیفه (رح) سودهای سالانهاش را جمع می کرد و بهوسیلهی آن احتیاجات اساتید و محدثین و خوراک، پوشاک و دیگر نیازمندیهای آنان را خریداری مینمود و بقیهی پول سودش را به آنان میداد و می گفت: آن را در رفع احتیاجات خویش خرج کنید و جزء خدا را سپاس مگویید، چون چیزی از مال خویش به شما ندادهام بلکه همهی آن از فضل و بخشش خداوند (جل جلا له) بر من و به خاطر شما است.
امام ابو حنیفه (رح) برخلاف بیشتر علمای هم عصرش که میگفتند ما مجبور هستیم که احکام و دستورات خداوند (جل جلا له) را در بارهی مسائلی که پیش آمدهاند بیاموزیم ولی در مورد مسائلی که هنوز واقع نشدهاند خودمان را درگیر مشکلات و دشواری آن نمیکنیم. بیشتر اساتید امام ابو حنیفه (رح) بر همین شیوه عمل مینمودند و اگر هم کسی پیدا میشد که این فرصت را به خودش بدهد و کمی در این زمینه پیش برود، در حد بسیار محدود و اندک عمل میکرد. اما امام ابو حنیفه (رح) خلاف این میاندیشید و وقایعی را که رخ نداده بودند را در نظر آورده و در بارهی احکام آنها می اندیشید و برای هر کدام فتوایی را آماده میساخت. این امر باعث شد که فقه وی فراوانی و غنای زیاد و توان متمایل کردن مردم به پیروی از فقهی گسترده تر و پاسخ تر برای مسائل روز را داشته باشد.
امام ابو حنیفه (رح) در زمان حیات خویش کتابی را ننوشتند، و کتابهایی که به ایشان منسوب هستند را شاگردانش نوشتند، اما کتابهای که به طور قطع به ایشان منسوب هستند عبارتند از:
- الفقه الاَکبر، به روایت حماد بن اَبی حنیفه.
- الفقه الاَکبر، به روایت اَبی مطیع البلخی.
- العالم و المتعلم، به روایت اَبی مقاتل السمرقندی.
- رساله الاِمام اَبی حنیفه اِلی عثمان البتی.
- الوصیه، بروایه اَبی یوسف و…
امام ابوحنیفه (رح) هم اکنون پیروانی زیادی دارد و در سراسر جهان نام ایشان به احترام به زبان آورده میشود. خوب است که راجع به این شخصیت والا مقام معلوماتی کافی و لازم داشته باشیم تا باشد با شیوهی شان آشنایی لازم را داشته و بتوانیم از راهنماییهای ایشان به طور درست استفادهی بهینهی داشته باشیم. به عنوان یک فرد مسلمان به هر چهار امام بزرگ باید احترام گذاشت و هیچ فردی حق ندارد به شخصیت والای شان بی احترامی و گستاخی کند، چرا که هر کدام در دل مسلمانان محبوب هستند. در نتیجه باید دانست که امام ابو حنیفه (رح) یک شخصیت خاص و مفید برای جهانیان بهخصوص برای مسلمانان هستند و باید همیشه نام شان را با احترام کامل به زبان آورد و ره شان را پیش گرفت تا باشد به سعادت واقعی که همانا رضایت خداوند (جل جلا له) است رسید.
دیدگاه تان را بنوسید