نویسنده: مصطفی توکلی
دین اسلام، دین سلامتی و دین امن و امان است. دینی که اگر از حدومرزش نگذریم، ما را در آغوش گرم خود پناه میدهد و ما را محفوظ و مأمون میدارد.
این جمله را بارها شنیدهایم و در جاهای مختلف قرآنکریم با تعابیر گوناگونی ذکرشده که «سلام، سلامتی میآورد، سلام، امنیت و آرامش میآورد» ولی به آن توجهآنچنانی نکردهایم که چطور سلام، سلامتی میآورد.
یعنی چه که سلام، سلامتی میآورد؟
اینکه ما به شخصی که سلام میدهیم، دلالت بر این میکند که تو از طرف من در “امن” هستی، سلامت و بیگزندباشی، هیچ تهدیدی از من به تو نمیرسد، همین است که خداوند متعال به کسانی که سلام را پیشه خود میکنند، میفرماید: «وَإِذَا جَاءَکَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِآیَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ؛ یعنی دیگر کسی به شما مزاحمت ایجاد نمیکند، شما در امن هستید.»
متأسفانه امروزه راه و روش رسول پاک(صلیاللهعلیهو سلم) و فرهنگ ناب اسلامی را با فرهنگهای پوچ غیر اسلامی اشتباه گرفتهایم و هر آنچه آنها انجام میدهند، را سر لوح زندگی خود قرار دادهایم. بنابراین بیاییم کمی از اسلام عزیزمان بگوییم و بشنویم و بنویسیم که اسلام چه دستورات و چه ویژگیهای در آن نهفته است، اسلام و احکامات ناب و بکر آن اگر در زندگی ما جاری و ساری گردد، ما به مقصد نهایی خود رسیدهایم.
چطور سلام کنیم؟
امروزه در بین مردم عرف شده که با الفاظ اختصار سلام و جواب آن را میدهند که کماحقه ادا نمیشود، مثل اینکه “س، ع” یا “سلام، علیکم” یا “سام علیک”… یا اینکه وقت شما به طرف مقابل” سلام” میدهید، برای شما جواب “سلام” را نمیدهد، بلکه دوباره به شما همان سلام را اظهار میکند، حالا آنکه حد اقل سلام: السلام علیکم، جواب آن: علیکم السلام، یا کاملتر آن: السلام علیکم ورحمهالله وبرکاته، و جواب آن: علیکمالسلام ورحمهالله وبرکاته.
سلام هم باید قبل از کلام باشد و اگر قبل باشد پاسخ داده نشود، همانطوری که رسول خدا میفرماید:السَّلاَمُ قَبْلَ السُّؤَالِ، فَمَنْ بَدَأَکُمْ بِالسُّؤَالِ قَبْلَ السَّلاَمُ فَلَا تُجِیبُوهُ. بر این عمل “سلام” آنقدر تأکید شده که حتی کسی که وارد خانه میشود و سلام نمیکند؛ به او اجازهٔ ورود ندهید.
:فضیلت و ویژگیهای سلام
رسول پاک صلیاللهعلیهو سلم میفرماید: «البادی بالسلام بری من الکبر»، آغاز کننده سلام از صفات مرموز ریا، تکبر غرور برئ است.
امام ابوالحسن ماوردی و امام ابوسعید متولّی و غیر ایشان از علمای اسلام (رَحِمَهُمُاللهُ) معتقدند که بهتر این است که بعضی از الفاظ مأثور را بر سلام بیفزاید؛ به دلیل حدیثی که در صحیح ابوداود، ترمذی و غیر آن با اسناد حسن از عمران بن حصین رضیاللهعنه نقل شده است که گفت: مردی نزد پیغمبر(صلیاللهعلیهو سلّم) آمد و گفت: «اَلسَّلَامُ عَلَیْکُمْ» آن حضرت جواب داد و او نشست. پس از آن حضرت فرمود: ده تا؛ یعنی این سلامکننده ده حسنه کسب کرد، پس از او شخص دیگری آمد و گفت: «اَلسَّلَامُ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَهُ اللهِ» آن حضرت جواب داد و گفت: بیست تا. سپس شخص دیگری آمد و گفت: «اَلسَّلَامُ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَهُ اللهِ وَ بَرَکَاتُهُ» آن حضرت جواب داد و گفت: سی تا.
در روایت دیگری از معاذ بنانس (رضیاللهعنه) چنین آمده است که پس از او شخص دیگری آمد و گفت: «اَلسَّلَامُ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَهُ اللهِ وَ بَرَکَاتُهُ وَ مَغْفِرَتُهُ» آن حضرت جواب داد و فرمود: چهل تا. از مضمون این حدیث چنین دانسته میشود که شخص هر اندازه به سلام و دعای برادر مؤمن خود بیافزاید، موجب رفع درجات و مزید حسنات او میگردد و باید سلام کننده لفظ «السلام» را معرفه با لام و لفظ «علیک» را با ضمیر جمع بگوید؛ اگر چه کسی که بر او سلام شده یکی باشد و اگر سلام کننده «السلام علیک» بگوید یعنی بدون ضمیر جمع یا «سلام علیک» بدون الف و لام تعریف و ضمیر جمع، سنّت سلام حاصل میشود.
به چه کسانی سلام کنیم؟
سلام کوچک و بزرگ، روستایی و شهری، سیاه و سفیدی ندارد، به هر کس که از کنار آن رد میشویم؛ باید سلام کرد؛ بجز از زنانجوان و غیر مسلمانان.
حتی اگر در وسط شما درختی ببیایید، بعد از رد شدن از آن؛ سلام کنید! علما میفرمایند: دو نفر که به یکدیگر میرسند، بهترین آنها کسی است که ابتدا سلام کند؛ زیرا در احادیث صحیح آمده است: «وَ خَیْرُهُمَا الَّذِی یَبْدَاُ بِالسَّلَامِ» (بهترین آن دو، کسی است که ابتدا سلام کند).
اصحاب پیامبر صلیاللهعلیهو سلم چنان مشتاق انجام این سنت بودند که برای اجرای آن به بازار و امکان شلوغی رفته و به مردم سلام میکردند.
حکم سلام وجواب آن: سلام سنت و جواب آن واجب است.
اگر واقع بینانه احکامات شرع اسلام را بررسی نماییم، در هر دستوری از دستورات اسلام خیر و خوبی مییابیم، که با اجرای آنها به فلاح و رستگاری میرسیم.
پس سلام و جواب آن و ترویج سلام را در بین جامعه اسلامی دستکم نگیریم و برای ترویج آن گامهای مستحکمتری برداریم تا باشد که سنتهای گوهربار نبی اسلام صلیاللهعلیهو سلم دوباره احیا گردد.
دیدگاه تان را بنوسید